الملا فتح الله الكاشاني
299
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
سيد عالميان را به استغفار گناهان امر فرموده و از بعضى از علما منقولستكه چون حق تعالى پيغمبر خود را امر به استغفار كرده و خلاف امر حضرت الهى از آنحضرت متصور نيست پس طلب آمرزش امه كرده باشد حق سبحانه از آن كريمتر است كه حبيب خود را امر فرمايد كه از من طلب چيزى نما و چون بطلبد به دو عطا نكند پس معلوم شد كه امة را دولت آمرزش متحقق است و اينكه آنحضرت فرمود انى لاستغفر فى اليوم مائة مرة مراد استغفار حضرت در ترك ندبست يا جهة هضم نفس خود چنان كه مذكور شد از حضرت سيد انبيا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويستكه استغفار كردن و بكلمهء لا إله الا اللّه ترنم نمودن بهترين عباداتست زيرا كه حق سبحانه و تعالى هر دو را در اين آيهء شريف جمع و به آن امر فرموده و سكونى از امام جعفر صادق عليه السلام نقل كرده كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه خير الدعاء الاستغفار فرمود كه دلها را رنگى است مانند رنگ مس و آن را جلا دهيد به استغفار و نيز فرمود هر كه بسيار استغفار كند حق تعالى او را از همهء هم و غم فرج دهد و تنگدلى او را بگشادگى و خوشحالى بدل كند و روزى به او رساند از جائى كه اصلا گمان نداشته باشد و از امام جعفر صادق عليه السلام مرويست كه هرگاه بندهء مؤمن استغفار بسيار كند فرشتگان نامهء اعمال او را بر آسمان برند در حالتى كه نور دهنده و درخشنده باشد و از امام على بن موسى عليه السلام منقولست كه استغفار مانند برگ است در درخت كه متحرك شود و برگ از آن ريزان گردد يعنى هرگاه بندهء مؤمن به استغفار مشغول شود گناهان او از آن ريزان شود مانند برگ درخت كه در حين جنبانيدن آن ريخته شود و مراد به استغفار تكفر سيئاتست و منتج مغفرت و فرع ندامتست بر خطيئات ماضيه و عزم بر عدم عود به آن در ازمنه مستقبله و از اينجاست كه از امام على بن موسى الرضا عليه السلام مرويست كه هر كه استغفار كننده باشد با وجود اشتغال آن بر گناه همچه كسى است كه بآفريدگار خود استهزا كننده باشد و بعد از امر به استغفار ترغيب بندگان مىكند بر طاعة و ترك معصيت بقوله وَ اللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ و خداى مىداند جاى گرديدن شما را در دنيا بسبب معايش و متاجر وَ مَثْواكُمْ و آرامگاه شما را در عقبا از بهشت و دوزخ پس از خداى كه عالمست باحوال دنيوى و مرجع اخروى شما بترسيد و از گناهان گذشته استغفار نموده از براى خود مهيا شويد و يا خداى عالمست بمنقلب شما در روز و مضجع شما در شب يعنى خداى بر همه احوال شما عالمست و هيچ از آن بر او پوشيده نيست پس از او بترسيد و استغفار نماييد آنگه در اظهار تشوق مؤمنان بر جهاد ميفرمايد كه . وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا و ميگويند آنان كه ايمان آوردهاند از روى حرص بر جهاد لَوْ لا نُزِّلَتْ سُورَةٌ چرا فرستاده نميشود سورهء در باب قتال و جهاد با اهل كفار و عناد فَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ پس هرگاه فرو فرستاده شود